Pages Menu
Menu
Ratujemy kaplicę w Zborowie!

Ratujemy kaplicę w Zborowie!

80 lat temu, 3 listopada 1935 roku, uroczyście odsłonięto kaplicę Wojska Polskiego na cmentarzu w Zborowie.

W pobliżu kaplicy pochowano ponad 300 polskich żołnierzy, którzy zginęli w okolicy Zborowa w latach 1914-1920. Głównie byli to żołnierze polegli w walkach z bolszewikami oraz żołnierze polegli w walkach na froncie wschodnim I wojny światowej w 1917 roku. Zborowska kaplica to mauzoleum ku czci wielu bohaterów, którzy oddali swoje życie w tamtejszych stronach.

W 1935 roku na polecenie Alfreda Kocóła – starosty zborowskiego – uczczono ich pamięć poprzez budowę unikatowej na skalę Kresów kaplicy wg. projektu znanego w Galicji architekta – Wawrzyńca Dayczaka.
Modernistyczna kaplica w pewnym stopniu nawiązuje stylem do architektury obronnej renesansu. Jest zbudowana na planie czworoboku, w kształcie 9-metrowej wieży zwieńczonej attyką, przy której we wnękach znajdują się prawdopodobnie najpiękniejsze wizerunki polskich orłów.
Orzeł Strzelecki, Orzeł państwowy II RP  i Orzeł Legionów Piłsudskiego.
W całości obiekt ten stanowi wspaniały przykład modernistycznej architektury cmentarnej okresu międzywojennego. Niestety w jego pobliżu nie zachowały się, ani mogiły polskich żołnierzy, ani inne elementy architektoniczne wpisane w kompleks kaplicy, czyli m.in. ogrodzenie z betonowych i granitowych słupów połączonych łańcuchami oraz wybrukowany plac.

Kaplica, nad głównym wejściem, nadal jest przyozdobiona  napisem – „Poległym za Ojczyznę”, zachowanym w prawie tak dobrym stanie, jak wizerunki orłów.

Wnętrze kaplicy zostało kompletnie zrujnowane. Nie zachowały się, ani rzeźby przy ołtarzu, ani malowidła naścienne, zaś marmurowa tablica nad wejściem głównym jest rozbita i spękana. Alabastrowy ołtarz jest zdewastowany. Brakuje polichromii z symboliką i motywami rycerskimi. Detal w zasadzie przestał istnieć. Zachowała się główna bryła kaplicy i wartościowe tynki zdobiące wejście. Drewniane drzwi z zabytkowymi zawiasami znajdują się w stanie jeszcze nadajacym się do konserwacji.

Mimo, że kaplica znajduje się obecnie w bardzo złym stanie technicznym, wciąż jest jednym z najpiękniejszych tego typu zabytków polskich na Tarnopolszczyźnie, a jeśli weźmie się pod uwagę zabytki związane z Wojskiem Polskim, być może jest jednym z najważniejszych w całym regionie, obok cmentarza Orląt Lwowskich czy pomnika w Zadwórzu.
Kaplica w Zborowie wymaga kompleksowego remontu i przede wszystkim od lat woła o większe zainteresowania ze strony polskich władz i polskiego społeczeństwa, ale też lokalnej polskiej społeczności.

Fundacja MOSTY promuje ideę renowacji tego obiektu. Udało nam się uzyskać wsparcie Ambasady RP w Kijowie oraz przychylność Konsulatu Generalnego RP w Łucku. Prowadzimy konsultacje z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w zakresie prac przygotowawczych i opracowania programu konserwatorskiego.
Obecnie prowadzimy kwerendę materiałów w archiwach i przygotowujemy wyjazd naszych ekspertów do Zborowa w celu opracowania niezbędnych analiz konserwatorskich i architektonicznych.
Wyjazd roboczy odbędzie się w dniach 10-12 kwietnia br.
Na tej podstawie w maju 2015 roku planujemy złożyć wniosek o dofinansowanie prac remontowych przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.
Jeśli uda nam się przygotować stosowane dokumenty i uzyskać dofinansowanie na główne prace renowacyjne, remont  w Zborowie rozpocznie się już latem tego roku.
Planujemy zakończenie pierwszego etapu prac prac wykonawczych na koniec października 2015 roku.
Odsłonięcie wyremontowanej kaplicy w Zborowie planowaliśmy na dzień 3 listopada 2015 roku, dokładnie w 80. rocznicę jej powstania i uroczystości odsłonięcia, ale na obecnym etapie projektu już wiadomo, że prace potrwają dwa lata, dlatego ponowną konsekrację kaplicy i przekazanie jej przedstawicielom lokalnej wspólnoty polskiej z okolic Tarnopola będziemy planować najwcześniej na sierpień 2016 roku.

Wstępny kosztorys renowacji tego obiektu w I etapie prac wynosi ponad 125 tys. zł.
Fundacja MOSTY nie dysponuje takimi środkami i poszukuje darczyńców, którym los polskiego dziedzictwa historycznego i kulturowego na Wschodzie nie jest obojętny.

Mamy nadzieję, że uda się zgromadzić niezbędne środki finansowe umożliwiające uratowanie tego cennego zabytku.
Liczymy, że będzie to możliwe również dzięki Państwa wsparciu, dlatego uprzejmie prosimy o dokonywanie darowizn na konto Fundacji MOSTY z dopiskiem – „Na renowację kaplicy w Zborowie”.

Fundacja MOSTY,
ul. Napoleońska 20A
05-400 Otwock

PKO BP

89102011270000130202152916
Kod BIC (Swift): BPKOPLPW

 

O postępach w realizacji tego projektu będziemy Państwa informować na stronach fundacji.

Mamy nadzieję, że uda nam się pozyskać sponsora strategicznego. Liczymy także na przychylność ukraińskiej administracji, z którą stale poszerzamy współpracę w zakresie ochrony wspólnego dziedzictwa kulturowego i architektonicznego na zachodnich ziemiach Ukrainy.
Zborów to miejsce, które podobnie jak wiele innych na Kresach, wpisuje się w naszą wspólną historię i los.

Fot. Mikołaj Falkowski

***

W trakcie trzech wyjazdów do Zborowa przeprowadzonych wiosną 2015 roku Fundacja MOSTY przygotowała dokumentację przedwykonawczą, opracowała program konserwatorski, uzyskała wymagane zezwolenia na prace remontowe w Zborowie, przygotowała paszport zabytku we współpracy ze stroną ukraińską i opracowała wstępny kosztorys prac renowacyjnych, które zostały zaplanowane na dwa lata.
Koszt realizacji pierwszego, tegorocznego, etapu prac przekracza 125 tys. zł. Dodatkowo Fundacja MOSTY wnosi do projektu wkład własny i pozyskuje sponsorów prywatnych na pokrycie dodatkowych kosztów renowacji kaplicy, łącznie szacujemy, że może to być nawet 30 tys. zł.
Przyszłoroczny budżet jest nadal w opracowaniu, ale już wiadomo, że Fundacja MOSTY musi uzbierać na ten cel około 60 tys. zł – jako wkład własny.
O dofinansowanie prac będziemy ubiegać się w MKiDN oraz u prywatnych sponsorów.
W 2016 roku wiele będzie zależeć od tego , jak dalece będą zaawansowane prace zaplanowane na lato 2015 roku. Obecnie wiadomo, że w tym roku zajmujemy się dachem, elewacją, pracami związanymi z konserwacją kamienia i przemurowaniem cokołu kaplicy – zgodnie ze stanem sprzed 1939 roku.
Na przyszły rok zaplanowaliśmy prace we wnętrzu kaplicy (m.in. konserwacja malarstwa, renowacja ołtarza, tablicy i ramy) oraz odtworzenie otoczenia kaplicy – czyli przywrócenie polskiego cmentarza wojskowego do stanu sprzed 1939 roku. Mamy już opracowany projekt otoczenia kaplicy w dwóch wariantach.
Fundacja MOSTY ubiega się o dofinansowanie prac w 2015 roku w Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.
Wsparcie organizacyjne projektu zapewniają Konsulat Generalny RP w Łucku oraz Ambasada RP w Kijowie.

Prosimy o wsparcie naszych działań w Zborowie. Będziemy wdzięczni za każdą złotówkę przeznaczoną na prace konserwatorskie. Prosimy o dokonywanie przelewów z dopiskiem „Na renowację kaplicy w Zborowie”.

Fot. Mikołaj Falkowski

 

 „Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego”.

Zobacz także:
http://www.kresy.pl/kresopedia,architektura,cmentarze?zobacz/renowacja-kaplicy-w-zborowie#

Poniżej reprodukcja zdjęcia kaplicy w Zborowie sprzed 1939 roku,
(Encyklopedia Kresów).